De titel van mijn bijdrage op 22 mei is: “Spelen is de motor voor ontwikkeling en bewegen is de brandstof”. Hier wil ik wat nader op in gaan en ook nodig ik je hierbij alvast uit om goed naar kinderen in je omgeving te kijken en je daarbij af te vragen: wat beweegt het kind? Aan het einde van dit stuk geef ik de punten aan die in de managementlezing aan de orde komen en waar ik graag met de deelnemers over in gesprek kom.

Als ik met mijn kleinkinderen van 9, 6 en 4 in de natuurspeeltuin ben, valt me op dat er bij de jongste geen aarzeling is bij wat ze gaat doen – ze rent direct naar haar favoriete plek, de waterpomp. De zesjarige loopt eerst wat rond voordat ze besluit op het hoge klimrek te gaan en ook de negenjarige maakt een doelbewuste keuze. Temperament speelt hierbij een rol, maar het is een wezenlijk verschil tussen jonge en wat oudere kinderen. Het is prachtig om te zien hoe een jong kind als het ware ‘gedachteloos’ op de dingen af gaat; het is van binnen uit gemotiveerd om de wereld te ontdekken en kan dat alleen maar doen door te bewegen en te ervaren.

Wat is nu het magische moment waarop het ervaren overgaat in spel? Bij de vierjarige is dat duidelijk te zien – het water uit de pomp stroomt in haar verbeelding niet zomaar want het is de rivier in Frankrijk waar ze met haar broertje en zusje kampeerde. De fantasie heeft haar intrede gedaan. En dat is niet door toedoen van een volwassene die spel ideeën aandraagt, maar het komt uit het kind zelf én het ontstaat doordat kinderen met elkaar communiceren- verbaal of non-verbaal.

Het ongestoorde spel kan ontstaan als kinderen de tijd krijgen om in het spel te komen. Als je goed oplet, dan kun je zien dat er een aanloopje nodig is – de kinderen bij de waterpomp verdringen elkaar aanvankelijk om te mogen pompen. Onuitgesproken krijgt één de taak te pompen. Interessant is om te zien dat niet per sé het grootste of het bijdehantere kind dit mag doen – ook daar hebben kinderen eigenlijk geen woorden voor nodig maar voelen intuïtief wie het meest geschikt is. De anderen verdelen zich – de één werpt dammetjes op, de ander diept de bedding uit en weer een ander begint alvast aan het einde een verhoging (garage? kasteel? toren?) op te werpen. Natuurlijk zijn er schermutselingen en zeker als een ouder kind zich er mee bemoeit of als één van de spelers er plotseling de brui aan geeft.

Bij het observeren van vrij spel zie je dat er voortdurend sprake is van uiterlijke beweging (lichaamsactiviteit, motoriek) en innerlijke beweging (fantasie, nadenken) die nauw samenhangen, beide  processen passen bij elkaar. Het is dan ook duidelijk zichtbaar wanneer innerlijke en uiterlijke beweging goed afgestemd zijn – het kind komt in een soort ‘flow’, het spel gaat stromen en het kind gaat er helemaal in op. En je ziet ook wanneer het niet lukt – dan komt er een beetje rondhangen, hier en daar aan plukken of anderen storen voor in de plaats.

Spelen en bewegen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dit lijkt een bekend gegeven, maar in de praktijk blijkt ten eerste dat de kennis over spelen beperkt is en ten tweede dat het belang van bewegen breed gedeeld wordt maar dat men er niet altijd naar handelt.

Als we het bovenstaande als uitgangspunt nemen, zijn er voor het management en de pedagogische coaches verschillende taken weggelegd:

1. Wat het spelen betreft gaat het er om dat er tijd en ruimte is voor de kinderen om tot spelen te komen. Dit roept direct vragen op zoals: hoeveel speeltijd is er beschikbaar per dag? Is dit echte speeltijd? Is dit in het pedagogisch beleidsplan opgenomen? En ook: hebben pedagogisch medewerkers voldoende kennis van spel zodat zij niet alleen weten hoe ze de voorwaarden voor spel kunnen creëren maar dit ook kunnen uitleggen aan de ouders?

Bij een lezing die ik gaf voor stafmedewerkers van kinderopvang en naschoolse opvang bij de gemeente Rijswijk brachten verschillende deelnemers naar voren dat sommige ouders fantasie spel afwijzen omdat kinderen er niets van leren en bovendien mogen jongens geen prinsessen jurken aantrekken of met poppen spelen want ‘daar worden ze homo van’.

Dan is het van belang dat er kennis en een breed gedragen visie op spelen aanwezig is bij de pedagogisch medewerkers. Het management kan hier op sturen en de pedagogische coaches een belangrijke rol daarbij vervullen.

2.  Met betrekking tot bewegen zijn belangrijke aandachtspunten voor het management: het spelen in de natuur en risicovol spel. Als het pedagogische uitgangspunt is dat kinderen vaak en lang buiten zijn (zoals in Scandinavië) moeten de ouders het belang daar van inzien en weten dat kinderen goede buitenkleding nodig hebben en vies kunnen worden. Daarbij komt dat kinderen kunnen klimmen en dus ook kunnen vallen. Na een lezing op een kinderdagverblijf in Amsterdam kwam een vader naar me toe en zei: ‘weet je waarom ik deze opvang gekozen heb? Omdat de kinderen hier van een muurtje mogen vallen’.

Congrestival Bewegend Ontwikkelen

22 mei geeft Louise Berkhout een management lezing op Congrestival Bewegend Ontwikkelen, hier kun je nog veel meer leren over bewegend ontwikkelen. Door middel van interessante lezingen en praktische workshops geven we je de kennis en tools om beweging te integreren in je dagelijkse routine.

 

Programma
Tickets
Contact

Geef een reactie op dit artikel

Louise Berkhout

Louise is in 2012 gepromoveerd op het belang van spelen voor de psychosociale ontwikkeling van jongens en meisjes van vier tot zeven jaar. Sindsdien wordt zij vaak gevraagd voor lezingen bij diverse instanties en voor artikelen in vakbladen. Zij doceert psychologie en onderzoeksvaardigheden op Hogeschool Leiden. Louise is actief lid van het Speelforum (ruimtevoordejeugd.nl) dat twee keer per jaar een belangrijk onderwerp op het gebied van spelen agendeert.

Bekijk alle berichten

Gerelateerde berichten

Zet je kinderen en team in beweging

Zet je kinderen en team in beweging

Als manager, pedagogisch coach of leidinggevende weet je natuurlijk dat veel bewegen belangrijk is voor kinderen. Je weet ook dat ...
Lees meer
Wie praat beweegt

Wie praat beweegt

Heb jij dat ook? Soms ben ik in gesprek en vliegen mijn armen alle kanten op. En omdat ik met ...
Lees meer
Baby in beweging

Baby in beweging

Yente van 11 maanden kruipt naar het Piklerklimrek. Onderweg komt ze een bal tegen, ze gaat op haar knieën zitten ...
Lees meer
Peuters en kleuters leren door dans, spel en beweging

Peuters en kleuters leren door dans, spel en beweging

Peuters en kleuters leren door dans, spel en beweging. Wist je dat het jonge brein veel beweging nodig heeft (5 tot ...
Lees meer

Andere berichten

Stemwijzer voor ouders

Stemwijzer voor ouders

Met de Tweede Kamerverkiezingen in aantocht (15 maart) is er een stemwijzer gelanceerd speciaal voor ouders: StemWijsOuders.nl. De stemwijzer bestaat ...
Lees meer
Ode aan de invaller

Ode aan de invaller

Vorige week mocht ik ineens weer eens invallen op een andere locatie dan mijn 'vaste' stekkie. Wat ik als ontzettend ...
Lees meer
Niet de antwoorden, maar de vragen zetten aan tot verandering

Niet de antwoorden, maar de vragen zetten aan tot verandering

“Niet de antwoorden, maar de vragen zetten aan tot verandering”. Een quote die ik ergens heb gelezen en mij sindsdien ...
Lees meer
Kinderen laten kleuren.

Kinderen laten kleuren.

Je kunt kinderen op diverse manieren laten kleuren, op een blanco papier, op een kleurplaat of na laten tekenen vanaf ...
Lees meer
[getsocial app="follow_bar"]