Sinds een maand ben ik weer in Nederland. Afgelopen tijd heb ik grappige en ook ontroerende voorbeelden gezien van creatief vermogen. Ik word er altijd blij van.

Zo liep ik in een warenhuis. Een peuter loopt er met een verrekijker om zijn nek. Hij kijkt er steeds in. “Weet je, ik kan jou nu nooit meer kwijtraken”, zegt hij tegen zijn moeder.  “Ik pak dan mijn verkijker (de klemtoon op kijker) en kan jou altijd zien.” “Dat is handig,” antwoordt zijn moeder glimlachend. En zo is er weer een oplossing voor een eventueel toekomstig probleem bedacht en opgelost. 

Een paar dagen later sta ik bij een tramhalte. Een groepje jongeren staat ook op de halte te wachten. Zij komen net uit school. Het clubje is vrij luid en trekt mijn aandacht. Een van die jongens staat wat te rommelen, met zijn rug schuin naar de anderen toe. Ik zie dat hij de snoertjes uit zijn kleine koptelefoon probeert te trekken, zodat zij op draadloze oortjes lijken. Het lukt! Hij doet ze in de oren en draait zich zelfverzekerd om naar de groep. Ik grinnik een beetje om zijn actie en ben best benieuwd of zijn vrienden het zien. Helaas ga ik de reactie niet meemaken. 

Wellicht zit er achter de actie van de jongen een verhaal, waar je minder om moet grinniken. Geen idee. Vanuit creatief oogpunt lost hij op eigen wijze een probleem op. Uit de reactie van de omgeving en zijn eigen bevindingen zal blijken of de oplossing ook de beste oplossing is. 

Creatief proces

Creativiteit is breed, soms wat ongestructureerd en onvoorspelbaar, maar de stappen binnen het creatief proces zijn wat dat betreft het tegenovergestelde. Deze stappen verlopen meestal volgens een vastgesteld patroon. 

1. Waarnemen

2. Ordenen

3. Oplossing zien/bedenken

4. Uitvoeren 

Beide kinderen hebben het creatief proces doorlopen om hun vraagstuk te beantwoorden.

De peuter heeft zichzelf een vraag gesteld, waarop het creatief proces in beweging kwam. Hij heeft waargenomen dat hij heeft gekozen voor de verrekijker. Het toeval wil dat ik ook bij het koopmoment aanwezig was. Hij wilde iets anders kopen, maar bij de kassa zag hij de verrekijker en veranderde van gedachte. In de gang van winkel A naar B heeft hij zijn aankoop waarschijnlijk nog eens overdacht. Heb ik de juiste keuze gemaakt? 

De oudere jongen bij de tram heeft ook een vraagstuk. Hij wil graag die draadloze oortjes, maar hoe? In de fase van het ordenen heeft hij het vraagstuk geanalyseerd. Hij heeft het geld niet om deze te kopen. Misschien is hij pas over een paar maanden jarig en vindt hij dat te lang duren. Het is uiteraard gebaseerd op aannames, maar zoiets moet er in zijn hoofd zijn omgegaan. Hij heeft het probleem vanuit meerdere kanten bekeken. 

De jongen heeft in zijn analyse waarschijnlijk ook ervaren/gezien dat de draadloze oortjes qua uiterlijk niet veel verschillen van de oortjes met een snoertje. Daar kon wel eens de oplossing liggen voor hem (stap 3). Hij besluit tot actie over te gaan (stap 4) en trekt de snoertjes er uit. 

De kleine peuter heeft in zijn proces waarschijnlijk ook diverse scenario’s bedacht en alle voor- en nadelen benoemd. Hij is tot de conclusie gekomen dat hij heel ver kan kijken met een verrekijker en daardoor zijn moeder niet meer kan kwijtraken. Wat zijn moeder al zei, heel handig!

Ook binnen onze werkzaamheden doorlopen wij het creatieve proces met regelmaat. De vraag is, hoe bewust ben jij van dit proces? En hoe kun je het inzetten als onderdeel van je persoonlijke gereedschapskist?
Soms kun je het inzetten bij een individueel probleem van een kind. Het kind vindt het lastig om samen te spelen. Een andere keer zijn er meer kinderen die bepaalde vaardigheden nog moeten oefenen of zijn het terugkomende ergernissen binnen het dagprogramma. De stappen van het creatief proces kunnen je daarbij helpen.
Stel, je constateert (stap 1) dat opruimen iedere keer weer een strijd is met een aantal kinderen. Je analyseert (stap 2) het probleem. Zijn de kinderen in staat om op te ruimen? Zijn er wellicht lichamelijke/geestelijke beperkingen die het eventueel belemmeren? Begrijpen de kinderen mijn gekozen taalgebruik? Is de opdracht duidelijk? Begrijpen de kinderen wat ik zeg? Kunnen de kinderen de spullen zelfstandig opruimen? Is het helder waar de auto’s staan en waar de poppenkleren horen?
Zo ontrafel je het probleem vanuit het kind, jezelf, het materiaal en de omgeving door het opruimmoment te observeren en te bekijken vanuit meerdere perspectieven. In dit voorbeeld kom je tot de conclusie dat kinderen nog druk in hun spel zijn, wanneer jij de opdracht tot opruimen geeft. Ook is het je opgevallen dat de kinderen bij het zien van het dienblad met de lunch aan tafel gaan zitten. Je realiseert dat jouw opdracht daar ook iets mee te maken kan hebben. “Wij gaan eten, ruimen jullie op?” Dat zijn twee boodschappen in een keer. Voor peuters best lastig.
In de volgende fase (stap 3) van het creatieve proces bedenk jij oplossingen. Je besluit om:
  • De kinderen 10 minuten voor het opruimen op de hoogte te brengen dat zij nog 10 minuten kunnen spelen voordat zij moeten opruimen;
  • De kinderen 5 minuten voor het opruimen te verzoeken tot afronden spel;
  • Het dienblad met de lunch pas pakt, wanneer er opgeruimd is;
  • De boodschappen van opruimen en eten te splitsen op het moment dat het meest aansluit bij de opdracht.
In de laatste stap (4) voer je het uit. Mocht het niet naar wens verlopen, dan begin je het proces weer opnieuw. Wat zie ik, wat kan het zijn, wat kan/ga ik doen en uitvoeren maar. Je herhaalt het totdat het probleem is opgelost, waarbij je altijd hulp van buitenaf kan vragen. Samen zie je meer.

Geef een reactie op dit artikel

Nicole de Beer

Hallo, mijn naam is Nicole de Beer. Als invalkracht, manager en vanuit een eigen bedrijf heb ik mij altijd proberen in te zetten om meer creatieve activiteiten op het programma te krijgen binnen de kinderopvang.
Twee jaar China heeft mij heel duidelijk gemaakt dat het beschikken over een sterk ontwikkeld creatief vermogen van groot belang is. En niet enkel in Azië, mijn huidige woonplaats, maar ook in Nederland. Nederlandse kinderen krijgen steeds meer kant en klaar activiteiten aangeboden en moeten succesvol zijn binnen de aangegeven maatschappelijke kaders. Onze benadering van kinderen belemmert het ontwikkelen van creatief vermogen. En dat is zorgelijk.
Mijn blog gaat dan ook over creativiteit in de breedste zin van het woord. Creativiteit is experimenteren, fouten maken, nadenken over mogelijke processen en ruimte krijgen. Het plezier ervaren om te mogen verkennen en te ontdekken.
Groet Nicole

Bekijk alle berichten

Ontvang direct een e-mail zodra er een nieuw bericht wordt geplaatst door deze auteur.

 

Gerelateerde berichten

Spelen, leren en oefenen met Praattoppers van de Filosofiejuf!

Spelen, leren en oefenen met Praattoppers van de Filosofiejuf!

Vandaag geen recensie over een boek, maar iets anders… Werk jij ook met groepen? Waarbij de communicatie misschien niet altijd ...
Lees meer
'Moet je zien!' prikkelt de fantasie!

‘Moet je zien!’ prikkelt de fantasie!

Moet je zien! Ik weet zeker dat jullie net als ik weten wat een tomeloze fantasie onze peuters hebben! Heerlijk ...
Lees meer
Knutselen maar!

Knutselen maar!

Ik heb al eens eerder een blog geschreven over knutselen met jonge kinderen.  Het blijkt dat volwassenen het soms best ...
Lees meer
Kiekeboe!

Kiekeboe!

KIEKEBOE! Wedden dat jij dit spelletje meerdere keren per dag speelt? Kiekeboe hoort bij de ontwikkeling van kinderen. Ouders en ...
Lees meer

Andere berichten

Gezocht: deelnemers voor de training "Oog voor Interactie" regio Breda

Gezocht: deelnemers voor de training “Oog voor Interactie” regio Breda

Voor een kinderopvangorganisatie in de regio Breda ben ik op zoek naar pedagogisch medewerkers van (een) andere kinderopvangorganisaties om mee te ...
Lees meer
Chillen in het bos

Chillen in het bos

Een definitie van chill is: "even afkoelen in een comfortabele ruimte zonder basdreunen". Dan zit je in de natuur goed! ...
Lees meer
Hoe schrijf je een goede sollicitatiebrief?

Hoe schrijf je een goede sollicitatiebrief?

Een goede sollicitatie gaat altijd uit van een C.V. én sollicitatiebrief. Je sollicitatiebrief gebruik je om de lezer duidelijk te ...
Lees meer
Stempels op kinderen

Stempels op kinderen

Ik werk met kinderen. Heel veel verschillende kinderen. Kinderen die verlegen zijn, die dapper zijn en kinderen die stil zijn ...
Lees meer